Trị An – Vùng đất An toàn khu tiêu biểu của Đồng Nai trong hai cuộc kháng chiến

Ngày 29/12/2025, Sở Nội vụ tỉnh Đồng Nai đã ban hành Quyết định số 1717/QĐ-SNV về việc thành lập Hội đồng thẩm định hồ sơ khoa học công nhận xã An toàn khu trên địa bàn tỉnh. Hội đồng có nhiệm vụ thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận xã Trị An và xã Phú Lý là xã An toàn khu, làm cơ sở tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, quyết định theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở hồ sơ khoa học, xã Trị An hội tụ đầy đủ các giá trị lịch sử, chính trị và cách mạng tiêu biểu, khẳng định vị trí là địa bàn căn cứ cách mạng trọng yếu của Chiến khu Đ trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Vùng đất chiến lược gắn liền với Chiến khu Đ

Xã Trị An hiện nay được thành lập theo Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở sáp nhập toàn bộ thị trấn Vĩnh An, xã Mã Đà và xã Trị An cũ. Tuy mới hình thành về mặt hành chính, nhưng xét theo chiều dài lịch sử, Trị An là vùng đất có bề dày truyền thống cách mạng lâu đời, gắn bó mật thiết với Chiến khu Đ – một trong những chiến khu lớn, kiên cường và có ý nghĩa chiến lược hàng đầu của miền Đông Nam Bộ.

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, khu vực Trị An – Mã Đà – Hiếu Liêm có địa hình rừng rậm, hệ thống sông suối chằng chịt, thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ địa cách mạng lâu dài. Đây cũng là nơi che chở, bảo vệ an toàn cho nhiều cơ quan đầu não của Đảng, Nhà nước và lực lượng vũ trang cách mạng, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bố phòng, chỉ đạo và hậu cần cho chiến trường miền Đông Nam Bộ.

Đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xã An toàn khu

Theo hồ sơ khoa học, xã Trị An đáp ứng đầy đủ các tiêu chí công nhận xã An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ theo quy định của Chính phủ.

Trong kháng chiến chống Pháp (1945–1954), Nhân dân Trị An, Mã Đà, Hiếu Liêm đã sớm tham gia các tổ chức du kích, nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, góp phần quan trọng bảo vệ và củng cố Chiến khu Đ.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Trị An là nơi Trung ương Cục miền Nam, Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Bộ Tư lệnh Quân khu và nhiều cơ quan trọng yếu đứng chân, hoạt động và đưa ra những quyết sách chiến lược mang tính bước ngoặt. Tại đây đã diễn ra nhiều sự kiện lịch sử đặc biệt quan trọng như: thành lập Khu ủy miền Đông Nam Bộ (1961), thành lập Trung ương Cục miền Nam, xây dựng lực lượng vũ trang chủ lực đầu tiên của miền Đông Nam Bộ, thành lập Sư đoàn 9 – sư đoàn chủ lực cơ động của Miền, Trung đoàn Đặc công 113 cùng nhiều đơn vị vũ trang tinh nhuệ khác.

Bên cạnh đó, Trị An còn là nơi tổ chức huấn luyện, tập kết, trung chuyển lực lượng; nơi xây dựng kho tàng, trạm xưởng, bệnh xá, hệ thống giao liên chiến lược, góp phần bảo đảm hậu cần cho chiến trường miền Đông và toàn miền Nam.

Biểu tượng của tinh thần đoàn kết quân – dân

Một trong những giá trị nổi bật làm nên sức sống của Chiến khu Đ chính là sự gắn bó keo sơn giữa Nhân dân và cách mạng. Đồng bào các dân tộc trên địa bàn, đặc biệt là đồng bào Chơ ro, đã một lòng theo Đảng, theo kháng chiến; sẵn sàng nhường đất, chia lương thực, dẫn đường, che giấu và bảo vệ cán bộ, góp phần giữ vững an toàn cho các cơ quan lãnh đạo và lực lượng vũ trang trong những giai đoạn cam go nhất.

Nhiều trận đánh quan trọng diễn ra trên địa bàn Trị An – Mã Đà – Hiếu Liêm đã góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường, tiêu biểu như chiến thắng Phước Thành, các trận đánh bảo vệ Chiến khu Đ, tiến công sân bay quân sự Biên Hòa… Những chiến công đó không chỉ mang ý nghĩa quân sự sâu sắc mà còn khẳng định vai trò đặc biệt của Trị An trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Trị An tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng anh hùng, đoàn kết, năng động, sáng tạo trong phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững quốc phòng – an ninh. Diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được bảo đảm.

Việc đề nghị công nhận xã Trị An là xã An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ là sự khẳng định khách quan, khoa học về vị trí, vai trò và những cống hiến to lớn của vùng đất và con người nơi đây đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Đây không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Trị An, mà còn là cơ sở quan trọng để tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử – văn hóa cách mạng, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.